توضیح در خصوص رابطه موسیقی و معماری را با چند سوال در این خصوص شروع می­کنیم. آیا دو مقوله‌ معماری و موسیقی در طول تاریخ بشر و یا دست کم در عصر حاضر بر همدیگر تاثیرگذار بوده‌اند؟ به‌ عبارتی دیگر یکی از آن­ها در خلق دیگری موثر بوده‌ است؟ برفرض اینکه‌ عامل مستقیم یا اصلی نباشند اما آیا به‌ شکل غیرمستقیم و یا در حاشیه‌ و جوانب نیز بر همدیگر تاثیر نداشته‌اند؟ اگر داشته‌اند کجا، چگونه‌ و چه‌ هنگام نقش‏آفرینی کرده‌اند؟ چه رابطه‌ای بین فضای فیزیکی معماری و فضای غیر‌فیزیکی موسیقی وجود دارد؟ موسیقی‌ای که به معماری می‌گراید کدام است؟

شوپنهاور مدعی است که‌ همه‌ هنرها می‏خواهند به‌ مرحله‌ موسیقی برسند. با توجه‌ به‌ مقام شوپنهاور حداقل آنچه‌ که‌ در این جمله‌ می‏توان دریافت این است که‌ هنر معماری در نهایت به‌ مقام موسیقی در حرکت است یا سرانجام مقام معماری همان مقام موسیقی در عالم هنر است. در اینجا می‏توان دریافت که‌ خود موسیقی هدف نیست بلکه‌ مقام آن در عالم هنر و انتزاع نقش برجسته‌تری دارد.

بنابراین هدف و مسیری که‌ معماری درمی‏نوردد نه‌ خود موسیقی بلکه‌ جایگاه آن در دنیای هنر است.
بنابراین تشابه‏هایی که‌ در سازماندهی و الگو و غیره‌ در بین موسیقی و معماری وجود دارد نمی‏تواند دلیل تاثیر آن­ها بر یکدیگر باشد بلکه‌ شاید تنها خاستگاه و یا سرانجامی مشترک باعث ایجاد شباهت آن­ها شده‌ است. به‌ عبارتی دیگر از احساس و روح انسان سرچشمه‌ گرفته‌ و در دو مسیری متفاوت به‌ سرانجام و جایگاه و مقام زیبایی در دنیای هنر می‏رسد.

موسیقی یعنی، ترکیب اصوات به‌ لحنی خوش‏آیند که‌ سبب لذت شنوایی و انبساط و دگرگونی روح گردد.
ابزارهای بصری همانند ابزارهای موسیقی نظام دهنده‌ای هستند که‌ اجازه‌ می‏دهند فرم‏ها و فضاها و نوا و صداهای متفاوت در یک اثر در کنار هم وجود داشته‌ باشند و ما بتوانیم از نظر فکری و حسی، وجود نظم، یکدستی و هارمونی را به‌ طور همزمان در کل مجموعه‌ احساس کنیم.

اگر نظمی در بین نباشد بیان آن چیزی که‌ یک اثر می‏خواهد بگوید، امکان‏پذیر نخواهد بود. رودلف آرنهایم
می­گوید: نظم مورد نظر ما تنها یک نظم هندسی نیست بلکه‌ شرایطی است که‌، هر کدام از اجزا کل مجموعه‌ به‌ طور مناسب، در راستای هدف کلی در کنار بقیه‌ عناصر چیده‌ می­شوند  و آرایش هماهنگی از اجزا ایجاد می­نمایند. نظم بدون تنوع، یکنواختی می‏آورد و تنوع بدون نظم هرج و مرج ایجاد می‏کند. حالت ایده‌آل وقتی ایجاد می‏شود که‌ حسی وحدت دهنده‌ در کنار تنوع وجود داشته‌ باشد.

ساده­ترین رابطه، شباهت­ها، فصل‏های مشترک و اصطلاحات مشابه موسیقی و معماری است. برای مثال:
محور­، تقارن­،  نسبت، سلسله‌ مراتب­، ریتم و سکون­، تغییر شکل­، تجانس­، تضاد­، تقابل­، تکرار­، ضرب آهنگ و هارمونی و...  غیره‌ که‌ در موسیقی و‌ معماری از آن­ها بهره گرفته‌ می‏شود. که مهمترین آنها در جدول (7-1) آمده است و در ادامه به برخی آنها اشاره خواهیم نمود.

جدول (7-1) اشتراکات معماری و موسیقی

معماري

موسيقي

فضا درمعماري

موسيقي درمعماري

معماري بومي

موسيقي عاميانه

معماري مذهبي

موسيقي مذهبي

معماري منومونتال

موسيقي يادماندني يا يادگاري

معماري سودبخش

موسيقي تبليغاتي و سرگرم كننده

بهره گيري از نمادهاي مردمي

بهره گيري از نواهاي ملي

بهره گيري از پديده هاي طبيعت

بهره گيري از پديده هاي طبيعت

تقليد

تقليد

بهره گيري از رنگ در معماري

رنگ آميزي در موسيقي

سنگيني و ثقل در بنا

سنگيني و ثقل در موسيقي

كشش در موتيف هاي بنا

كشش اصوات و گاه لحن ها

بلندي و ارتفاع در معماري

اوج و حضيض در موسيقي

گليساندو يا سهمي هاي هذلولي

گليساندو در موسيقي

هيپربل Hyperbol در معماري

هيپربل در اجراي گليساندوها در موسيقي

تضاد در موتيف ها

تضاد در ملودي و آرموني

تكرار موتيف ها در بنا

تكرار موتيف ها در موسيقي

قرينه سازي

قرينه سازي

برقراري ريتم در نما و سطوح گوناگون دربنا

وزن يا ريتم موسيقي

احساس ( به مدد سايه روشن و رنگ در صدا )

احساس درموسيقي به ويژه در اجرا

هماهنگي در معماري

هماهنگي يا آرموني در موسيقي

تناسبات و بهره برداري از نسبت طلايي

تناسبات در آرموني

فرم در معماري

فرم در موسيقي

خط در معماري

خط در موسيقي

سايه روشن در معماري

سايه روشن درموسيقي به مدد هماهنگي و شدت و ضعف صدا

رنگ در معماري

رنگ درموسيقي

نقش رياضي در معماري

نقش رياضي در تئوري موسيقي

نقش اكوستيك در بنا

اكوستيك در موسيقي

مسايل رواني و اهميت آن در معماري

مسايل رواني و اهميت آن در موسيقي

7-1) بازآفريني معماري و موسيقي

   آيا در نياز جدي به بازشناسي معماري و موسيقي­، كاستي­هايي در شناخت و در برداشت بروز كرده­اند، كه گفته مي­شود بايد به همت سازندگان و نوازندگان، از روي نقشه­ها و نت­ها، جبران شود؟ يا اين وجه ديگر موضوع را بايد مطرح كنيم كه اصولاً خواسته نمي­شود كه مجموعه عمليات علمي،  فني خاص بازشناسي معماري و موسيقي، جز در كليات صورت گيرند­؛ كلياتي كه در معماري عبارت­اند از : اندازه­هاي طولي و سطحي­؛ فاصله­ها و نسبت­ها و آهنگ جايگزيني عناصر معمارانه در پهنه فضاي ملموس­؛ چگونگي­هاي فيزيكي روشنايي فضاهاي دروني و چگونگي­هاي تابش تابش نور بر حجم­ها و پيدايي و دگرگوني سايه روي شكل بروني فضاي ساخته شده و چگونگي­هاي كروماتيك ماده به وجود آورنده فضاي معماري­؛ رابطه­ها و نسبت­هاي موجود ميان عناصر يا واحدهاي فضايي­اي كه­، چه درون و چه برون، سازنده منظرها يا پرسپكتيوهاي خاصي مي­شوند تعيين كننده ويژگي­هاي بصري و ارزش­­هايي معنوي­؛ چگونگي­هاي كمي نمادهاي جايگزين شده در فضاي معماري يا چگونگي­هاي بنايي كه خود­، در جامعيت و وحدت­اش­، به نمادي بدل شده و غيرقابل تفكيك نيز شناخته مي­شود­؛ و غيره­.

   و كليات لازم در بازشناخت موسيقي كه عبارت­اند از : ضرب (­ريتم­)­، لحن (­ملودي­)­، هماهنگي (­آرموني­) و طنين (­تمبر­)، چنان كه در بيشترين منابع معتبر مي­يابيم و بنابر تعريف­هاي علمي و فني كم و يا بيش برابري كه ميان اين عناصر در دسترسند مي­خوانيم­ و يا چهار عنصر اصلي­: بلندي ( كه معمولاً به وسيله سري هفتگانه نشان داده مي­شود) ، فشار يا تأكيد بر آهنگ (­آكسان ريتميك­)­، طول (­نت­ها در زمان­) و طنين­، چنان كه گالوانو دل لا ولپه  فيلسوف معاصر عنوان مي­دارد، از ديدگاه ما هم معماري (­كه به تعداد كمتري از عناصر شكل دهنده به نظام آفرينش خود دست يافته و ابزار فكري و علمي، فني قانونمند شده و كارآمدي را نيافته) و هم موسيقي (­كه چنان كه دانسته شده و در كتاب­هاي پرقدري به زبان فارسي نيز آورده شده)­، تا امروز  نتوانسته­اند مسأله بازشناسي و بازآفريني خود را به نحوي كامل حل كنند و ابزار لازم و كافي براي اين مهم را بنمايانند. و اين كاستي­، بر هر پژوهشي كه بخواهد به اصول بپردازد­، اثرگذاري دارد و آن چه قصد داريم در صفحاتي كه پيش روي داريم خاطر نشان كنيم­، در دو بخش عبارت­اند از:

   اول، مسايل اصولي­اي كه در آفرينش معماري و موسيقي مطرح مي­شوند و دوم، تقارن و تشابه­هايي كه اين دو رشته آفرينش بشري­، در اصول و مباني دارند­؛ به ويژه پيش از آن كه به شكل دو آفريده متفاوت­، يكي ملموس و قابل ادراك و ديگري محسوس و قابل ادراك­، جلوه كنند[47].

7-2) آفرينش مفهوم در موسيقي

   باور عموم بر آن است كه آثار موسيقي هنگامي خوشايند و دوست داشتني­اند و زيبا، كه از قواعد خاصي پيروي كرده باشند ؛ قواعدي كه دانش فيزيك چگونگي­هاي فني آن­ها را براساس حساسيت­هاي گوش و روان انساني بازشناخته و در طول هزاران سال­، روي آلات موسيقي­، اندازه گيري كرده و سنجيده است­. تجربي بودن مهم­ترين پايگاه براي موسيقي شناسان و موسيقي­سازان (يا آهنگسازان) به شمار مي­آيد. در هر حال براساس تجربه است كه پيروي از قواعد خاصي كه توجيه دقيق فني، فيزيكي دارند شرط توفيق در آفرينش نغمه­ها و به طور كلي آثار خوشايند و زيبا در موسيقي مي­گردد و در فضايي آكادميك، از هزاران سال پيش تاكنون آموزش داده مي­شود.

   قصد ما از به ميان آوردن اين موضوع ، نخست آن است كه به رفع ابهامي كه در زمينه معناي زيبايي موسيقي و معماري وجود دارد كمك كنيم و دوم آن كه­، چنان كه در بخش بعدي اين نوشتار خواهيم ديد­، به ابزار توليد موسيقي و معماري­، با توجه به مفهوم زيبايي شناختي اين دو­، بپردازيم و زمينه­هاي تشابه و تقارن و وجوه تمايز اين دو را باز شناسيم­.

فرهیخته گرامی برای کسب اطلاعات بیشتر لطفا نسبت به تهیه کتاب طراحی فضاهای فرهنگی اقدام بفرمایید

ضوابط فنی پروژه های فرهنگی

IMAGE طراحی سینما
  الکتریک سینما (Electric Cinema, London, England)  سينما       ایران از جوانترین کشورهای دنیاست....
ادامه مطلب ...
IMAGE طراحی مجتمع فرهنگی و هنری
 فرهنگسراها با فعاليت­هاي متنوع­، جهت ارتقاء سطح دانش فرهنگي مردم­،توسعه...
ادامه مطلب ...
IMAGE طراحی موزه
شناخت و تعریف موزه       ریشه کلمه موزه را فرانسویان از لغت یونانی گرفته­ اند....
ادامه مطلب ...

سرانه فضاهای فرهنگی

IMAGE سرانه فضاهای فرهنگی کشور
       هر گونه هزینه در خصوص فضاهای فرهنگی بهترین راهکار برای مقابله با آسیب­های...
ادامه مطلب ...

مجله ها و نشریه های معماری معتبر جهان

مبانی نظری معماری ایرانی ، اسلامی

تکنولوژی و فرهنگی
تکنولوژی و فرهنگ فرهنگ مادی هر جامعه شامل مجموعه­ای از دست آوردهای مادی یا...
ادامه مطلب ...
IMAGE فرهنگ عمومی
تعريف فرهنگ culture      فرهنگ واژه ايست فارسي و مركب از دو جزء “ فر“ و “ هنگ“ است....
ادامه مطلب ...
IMAGE فرهنگ و معماری
عینیت بخشیدن به فرهنگ از طریق نماد یکی از ساز و کارهای درونی فرهنگ­، فرایند عینیت...
ادامه مطلب ...
IMAGE فرهنگ و هنر
      هنر فعاليتي انساني است. فعاليتي آگاهانه با علامت­ها و مشخصه­هاي ظاهري و...
ادامه مطلب ...
IMAGE موسیقی
        توضیح در خصوص رابطه موسیقی و معماری را با چند سوال در این خصوص شروع...
ادامه مطلب ...
IMAGE هنر و معماری
هنر  و  معماري       انسان موجوديست داراي تفكر، او به دنبال ابزاريست كه احساسات و...
ادامه مطلب ...

نقشه های مطالعاتی و اجرایی پروژه های مهم فرهنگی ایران و جهان

کتاب های معتبر علمی در خصوص طراحی فضاهای فرهنگی

IMAGE کتاب طراحی فضای فرهنگی در ایران و جهان
عنوان:  طراحی فضاهای فرهنگی در ایران و جهان (اصول و مبانی معماری و طراحی داخلی)...
ادامه مطلب ...

پروژه های فرهنگی شاخص ایران و جهان

IMAGE خانه گویُم علیرضا تغابنی برنده جایزه فستیوال جهانی معماری WAF
درباره معماری خانه گویم در این پروژه این سوال مطرح شد که ساختار طاق و قوسی چگونه می...
ادامه مطلب ...
IMAGE طراحی موزه و مرکز دانش علوم اسلامی
طراحی موزه و مرکز دانش علوم اسلامی، نمایانگر عصر طلایی دوران اسلام بوده، و جهت...
ادامه مطلب ...
IMAGE فرهنگسرای خاوران
      فرهنگسرای‌ خاوران بزرگ‌ترین مرکز فرهنگی کشور محسوب می‌شود. این فرهنگسرا‌...
ادامه مطلب ...
IMAGE موزه هنرهای معاصر تهران
موزه هنرهای معاصر تهران یکی از سرشناس‌ترین موزه‌های ایران است. این موزه در سال...
ادامه مطلب ...
IMAGE کتابخانه مرکزی فنلاند
طراحی کتابخانه مرکزی فنلاند در یکی از نقاط مهم شهر هلسینکی، حُسن ختامی بر تکمیل...
ادامه مطلب ...

مشاوره پایان نامه معماری

برای ثبت درخواست مشاوره در خصوص انجام پایان نامه از دو روش زیر استفاده نمایید.

تماس با شماره همراه : 09143636506 تلفکس 04432235605

آیدی تلگرام : Yadolahabbasi@

این سایت طبق قوانین جمهوری اسلامی ایران ، قوانین جرایم اینترنتی و مجموعه قوانین و مقررات تجارت الکترونیک فعالیت میکند.

خدمات و محتوای عرضه شده توسط این سایت جهت استفاده در این سایت تولید میشوند. هرگونه سو استفاده از اطلاعات ، متن ها ، طرح ها ، عکس ها و ...

از این سایت پیگرد قانونی دارد و هیچ فرد حقیقی یا حقوقی اجازه سوء استفاده از مطالب این سایت را ندارد.