• تعريف فرهنگ culture

     فرهنگ واژه ايست فارسي و مركب از دو جزء “ فر“ و “ هنگ“ است.   فر، به معناي شكوه و عظمت است و اگر به عنوان پيشوند بكار رود به معناي جلو، بالا، پيش و بيرون است. هنگ، از ريشه اوستايي thanga به معناي كشيدن، سنگيني و وقار است. اين واژه مركب به معناي بيرون كشيدن، بالاكشيدن و بركشيدن مي­باشد.

اصطلاح فرهنگ داراي معاني و مفاهيم متفاوت و متنوع است و در سيرتاريخي خود، معاني مختلفي را گرفته است. از آن­جمله مي­توان به معاني زير اشاره نمود:

ادب­، تربيت­، دانش­، معرفت­، مجموعه آداب و رسوم و آثارعلمي و ادبي يك ملت، نيكويي و پرورش، بزرگي، فضيلت، شكوهمندي، هنر­، حكمت، عقل و نيز تعليم و تربيت، آموزش و پرورش و مكتب و ايدئولوژي.

 وسعت قلمرو فرهنگ به وسعت حيات اجتماعي انسان است و تمامي ميراث­هاي انديشه و عمل انسان از آغاز تا امروز را شامل مي­شود. به همين دليل تعاريف مختلفي از نظر سياسي، اجتماعي، ادبي از آن شده است (تاكنون قريب به 400 تعريف براي فرهنگ ذکر شده است).  

  تعريف واژه فرهنگ در فرهنگ­هاي فارسي

در فرهنگ­هاي فارسي معاني مختلفی براي واژه “ فرهنگ “ ذكر گرديده است. به عنوان مثال:

 در فرهنگ جهانگيري

1) دانش                2) ادب                3) عقل               4) نام مادركيكاووس              5) شاخه درخت

در فرهنگ معين

1) ادب، تربيت     2) دانش، معرفت  3) مجموعه آداب  و رسوم   4) مجموعه علوم و معارف و هنرهاي يك قوم 

در فرهنگ عميد

1) دانش               2) ادب                 3) علم، معرفت             4) تعليم وتربيت

      و اگر به همين­ها در رابطه  با معاني فرهنگ در فرهنگ­هاي فارسي اكتفا نكنيم و به دائره المعارف فارسي مراجعه كنيم، مي­بينيم ذيل واژه فرهنگ چنين آمده است: فرهنگ درمردم شناسي، راه و رسم زندگي يك جامعه است. استعمال علمي كلمه­ي انگليسي معادل فرهنگ در اواخر قرن 19 برقرار شد و مفهوم فرهنگ چندان سودمند بوده است كه آن را توسعه داده، درساير علوم اجتماعي و در ادبيات و علوم زيستي نيز بكار مي­برند. از آغاز پيدايش نوع بشر، فرهنگ مايه تمايز انسان از گروه­هاي حيواني بوده است. آداب، عادات و انديشه­ها و اوضاعي كه گروهي درآن شركت دارند، از نسلي به نسل ديگر انتقال پيدا مي­كنند و اين انتقال پيش از آنكه از راه وراثت باشد از راه آموختن است. زبان و وسيله­هاي نمادي ديگر عوامل اصلي انتقال فرهنگ­اند.

     از مهمترين ويژگي­هاي فرهنگ ايران زمين وحدت، تداوم، مقاومت، خلاقيت، پويايي، استقلال در عين مايه گرفتن از فرهنگ ديگران، انعطاف در عين استحكام و بيش از همه انسان­گرايي كه در تار و پود فرهنگ­هاي ما وجود دارد.

     مفهوم فرهنگ به طور كلي براي يك اجتماع در درجه اول عبارت است از تهيه كادرهاي مورد نياز كشور در زمينه­هاي خدمات و توليد و اعتلاي ارزش­هاي معنوي جامعه به طرزي كه اين كادرها هم از نظر كميت و هم از نظر كيفيت جوابگوي نيازمندي­هاي حال و آينده جامعه بوده كه از اين نظر فرهنگ جامعه را بايد كارخانه آدم سازي ناميد كه نسل جوان يعني مواد خام را بايد به نسبت احتياجات جامعه تبديل به مواد ساخته شده و قابل استفاده در آورد . در مرحله دوم فرهنگ شكل دهنده روابط اجتماعي و اقتصادي جامعه از راه تنظيم آرمان­ها و انگيزه­هاي انساني، اعتقادي و بشري مي­باشد.

     فرهنگ شكل دهنده روابط اجتماعي و اقتصادي جامعه از راه تنظيم آرمان­ها و انگيزه­هاي انساني، اعتقادي و بشري مي­باشد. فرهنگ در واقع با كيفيت خود چارچوب و ابعاد و اضلاع اخلاقي، اقتصادي، علمي و اجتماعي افراد را تعيين مي­كند و طرز فكر كردن و معاشرت و سلوك را به آدمي آموخته و وظايف اجتماعي را به وجود مي­آورد.

در يک نگاه ابتدايي، گروهي از انسان­ها با فرهنگ و عده­اي بي فرهنگ به نظر مي­رسند­؛ ولي از نظر علمي، تمامي جوامع، فرهنگ دارند­؛ چرا که براي خود اعتقاداتي دارند، آداب و رسوم و قوانيني دارند، چيزهايي را در زندگي مهم مي­دانند و در پي آن هستند و به اصطلاح، آنها را براي خود ارزش مي­شمارند.

بنابراين، فرهنگِ يک جامعه، مجموعه­اي از همين باورها، آداب، رسوم، قوانين، ارزش­ها و... است. مثلاً ازدواج در جامعه ما کاري مبارک و ارزشمند تلقي مي­شود و يا از قوانين خاصي تبعيت مي­کند (از قبيل انجام شدن در حضور چند شاهد معتبر و ثبت شدن آن در دفاتر رسمي ثبت ازدواج). اعتقاد ما بر اين است که افراد در محدوده سنّي خاصي بايد ازدواج کنند. در انجام دادن خواستگاري آداب و رسومي را رعايت کنند و...) اين موارد، عناصر فرهنگي جامعه ما در امر ازدواج هستند. هر عمل ديگري که انجام مي­دهيم، چون ايراني هستيم، به شيوه ايراني و با توجه به فرهنگ خودمان عمل مي­کنيم؛ هر چند از آن بي خبر باشيم.

تعاريف فرهنگ از ديدگاه جامعه شناسان

  • ادوارد تايلور(­مردم شناس انگليسي): فرهنگ مجموعه علوم، دانش­هاي هنري، افكار و عقايد، اخلاقيات، مقررات، آداب و رسوم و عاداتي است كه انسان به عنوان يك عضو جامعه كسب كرده باشد.
  • كانت: فرهنگ را قسمت تثبيت تربيت جسمي بشر مي­داند، معتقد است كه ايده اخلاقيات بخشی از فرهنگ را تشكيل مي­دهد در حالي كه جنبه بيروني آن در قلمرو تمدن قرار دارد.
  • گوته: مفهوم فرهنگ در اصل شكل گيري عقلي، اخلاقي و زيبا شناختي انسان خلاصه مي­گردد و فرهنگ را به دو قسمت تقسیم می نماید:

 الف) فرهنگ مادي: شامل اشياء مادي و قابل لمس است مثل منزل، لباس               

ب) فرهنگ غير مادي: اين شاخه از فرهنگ شامل افكار و عقايد مربوط با اشياء، نحوه تفكر و استدلال، مذهب، زبان، ادبيات، قوانين، علوم، فلسفه و ساير جنبه­هايي است كه به طور مستقيم فاقد تظاهر مادي است و به وسيله زبان و خط فراگرفته مي­شود.

  • دكتر علي شريعتي: فرهنگ را مجموعه تخيلات معنوي، هنري، تاريخي، ادبي، مذهبي و احساس يك قوم به صورت سمبل­ها، علايم، آداب و رسوم، سنت­ها، آثار و رفتار جمعي كه در طول تاريخ يك قوم فراهم آمده مي داند كه اين تخيلات جنس، روح، فطرت و خصوصيات اجتماعي و زيستي، مادي، روابط اجتماعي و ساختار اقتصادي آن جامعه را توجيه مي­نمايد. بنابراين فرهنگ به اعتقاد شريعتي روبنا و نمادي از بود واقعي و تاريخي جامعه انساني است .
  • هرسکویتس(Melvile Herskovits): ویژگی­های سه گانه و به ظاهر متناقضی را برای فرهنگ بر می­شمرد:

الف) فرهنگ عام ولی خاص است .

     فرهنگ عام را می­توان به نشانه­ی میراث اجتماعی بشر تلقی نمود و به همین دلیل مجموعه ویژگی­های اساسی فرهنگ انسانی که جامعه­ی انسانی را با اجتماعات حیوانی از هم متمایز می­نماید به عنوان عناصر فرهنگ عام محاسبه می­کنیم : تکلم و تفکر یا اندیشه ورزی­، ابزار سازی و خصوصاً اجتماعی زیستن که با نهادهای اجتماعی­، سازمان­ها و تشکیلات سیاسی و فرهنگی و اقتصادی مشخص می­گردد­، از جمله عناصر اصلی سازنده­ی فرهنگ بشری­اند.

     فرهنگ خاص را می­توان میراث اجتماعی جامعه­ی مشخصی دانست که مربوط به محدوده­ی جغرافیایی یا ایدئولوژیک معینی است. فرهنگ­های کشور­های مختلف متفاوتند و هر کدام از ویژگی­های خاصی برخوردارند. ولی در عین حال ویژگی­های فرهنگی عام بشری را در هر نقطه­ای که انسان زندگی می­کند و با هر درجه از رشد و توسعه که باشد به عنوان میراث مشترک انسان می­توان مشاهده کرد که به شرح زیر است:                                                                                      

  • فرهنگ عامل توحید بخش ارزش­های اجتماعی است.
  • فرهنگ نظم بخش رفتار انسانها و کنترل کننده­ی غرایز است.
  • فرهنگ متمایز کننده­ی جوامع از یکدیگر است.

      فرهنگ آموختنی است. انتقال فرهنگ در مرحله­ی اول به وسیله­ی خانواده و شبکه خویشاوندی و سپس به واسطه­ی منابع دیگر مثل سازمان­ها و محافل بیرون از خانواده، مؤسسات آموزشی، وسایل ارتباط جمعی و گروه­های اجتماعی از جامعه به فرد صورت می­گیرد.                                                                                      

ب) فرهنگ متغیر ولی ثابت است.

تغییر در زمینه­های فرهنگی به قدری کند و آرام صورت می­گیرد که در مشاهدات و ملاحظات روزمره محسوس نیست و تقریباً ثابت به نظر می­رسد و حال آن که هر کدام از زمینه های فرهنگی مانند لباس­، خوراک­، زبان و آداب و رسوم را که در برش زمانی کوتاه مدت ،  ثابت به نظر می­رسد­، هرگاه در یک برش سی ساله مورد مقایسه قرار دهیم، این تغییر و تطور به روشنی مشهود می­گردد­.               

ج) پذیرش فرهنگ اجباری ولی اختیاری است­.

      فرهنگ تمام حیات اجتماعی ما را در بر می­گیرد ولی به ندرت خود را آشکارا بر افکار و اعمال ما تحمیل می­کند به عبارت دیگر انسان از بدو تولد­، غذا خوردن­، نشستن­، حرف زدن، لباس پوشیدن و بالاخره شناخت ارزش­ها را­، چه بخواهد و چه نخواهد، در خانواده فرا می­گیرد. کودک بلااجبار جامعه و اعمال و رفتار طایفه و قشر و طبقه و بالاخره شهری را که محل رشد و نمای اوست می­آموزد ولی انسان بنابر خصوصیات جسمانی­، فکری­، روانی­، علمی و اجتماعی که دارد و یا به دست می­آورد­، در چارچوب آن چه که از جامعه­ی خود می­آموزد باقی نمی­ماند و مختار است که پا فراتر نهد.                                                                                        

      لازم به یادآوری است که امروز این ویژگی­های سه گانه­ی فرهنگ نیز دست خوش تغییر شده. بدین معنی که تکنولوژی جدید­، تسهیلات حمل و نقل و آمد و رفت، امکانات سمعی و بصری رادیو و تلویزیون و سینما، مقدار زیادی از آن چه را که خاص جوامع بود به عام جوامع تبدیل کرده و نیز تبلیغات مختلف و امکانات متنوع وسایل ارتباط جمعی تغییر فرهنگ را سریع ساخته و کندی تطور و تغییر را که در برش کوتاه در حد ثبات بود در مواردی از بین برده است و هم چنین تولیدات و تبلیغات بازارهای فروش جهانی امکان اختیار را در ابداع و اختراع و انشاء از افراد و گروه­­ها سلب کرده است.                                                                                 

رابطه فرهنگ و تمدن

     دريک تعريف کلي فرهنگ وجه معنوي و معنايي غير مادي زندگي جوامع مختلف قلمداد شده و تمدن وجه مادي و عيني آن. فرهنگ، نظامي از ارزش­هاي به هم پيوسته و وابسته است که مي­تواند برداشت­ها، داوري­ها، ارتباطات و رفتارها را در هر جامعه­ايي شکل دهد و تمدن فرهنگي است که در طول زمان تداوم، گسترش ونوآوري داشته و به يک حياط معقول اخلاقي جديد ارتقا يافته است. باتوجه به همين ويژگي اخلاقي اخير است که تمدن در مقابل توحش قرار مي­گيرد و جوامع وکشورهاي مختلف متوحش قلمداد مي­شوند.

     در تعريف دوم تمدن و فرهنگ تقريبا يکسان انگاشته مي­شوند و تمدن فراگيرنده فرهنگ و داراي جامعيت بيشتر و محور نظام بخش به اجزاي مختلف زندگي اجتماعي است. ساموئل هانيتگستون با قبول اين تعريف چنين مي­گويد: فرهنگ و تمدن هر دو متضمن ارزش­ها، هنجارها و روش­هاي فکري و نهادهايي هستند که نسل­هاي متوالي در هر جامعه ايي بيشترين اهميت و حرمت را براي آن­ها قائلند. دراين تعبير ممکن است از فرهنگ به صورت خرده فرهنگ­ها مثلا فرهنگ طبقه سوم و يا فرهنگ به صورت منطقه­ايي را فرهنگ روستايي سخن گفته شود در نهايت افراد هويت خود را با آن امر واحد تمدني تعريف مي­نمايند.

 

فرهیخته گرامی، در صورت تمایل به  کسب اطلاعات بیشتر ، نسبت به تهیه کتاب طراحی فضاهای فرهنگی اقدام نمایید.

ضوابط فنی پروژه های فرهنگی

IMAGE طراحی سینما
  الکتریک سینما (Electric Cinema, London, England)  سينما       ایران از جوانترین کشورهای دنیاست....
ادامه مطلب ...
IMAGE طراحی مجتمع فرهنگی و هنری
 فرهنگسراها با فعاليت­هاي متنوع­، جهت ارتقاء سطح دانش فرهنگي مردم­،توسعه...
ادامه مطلب ...
IMAGE طراحی موزه
شناخت و تعریف موزه       ریشه کلمه موزه را فرانسویان از لغت یونانی گرفته­ اند....
ادامه مطلب ...

سرانه فضاهای فرهنگی

IMAGE سرانه فضاهای فرهنگی کشور
       هر گونه هزینه در خصوص فضاهای فرهنگی بهترین راهکار برای مقابله با آسیب­های...
ادامه مطلب ...

مجله ها و نشریه های معماری معتبر جهان

مبانی نظری معماری ایرانی ، اسلامی

تکنولوژی و فرهنگی
تکنولوژی و فرهنگ فرهنگ مادی هر جامعه شامل مجموعه­ای از دست آوردهای مادی یا...
ادامه مطلب ...
IMAGE فرهنگ عمومی
تعريف فرهنگ culture      فرهنگ واژه ايست فارسي و مركب از دو جزء “ فر“ و “ هنگ“ است....
ادامه مطلب ...
IMAGE فرهنگ و معماری
عینیت بخشیدن به فرهنگ از طریق نماد یکی از ساز و کارهای درونی فرهنگ­، فرایند عینیت...
ادامه مطلب ...
IMAGE فرهنگ و هنر
      هنر فعاليتي انساني است. فعاليتي آگاهانه با علامت­ها و مشخصه­هاي ظاهري و...
ادامه مطلب ...
IMAGE موسیقی
        توضیح در خصوص رابطه موسیقی و معماری را با چند سوال در این خصوص شروع...
ادامه مطلب ...
IMAGE هنر و معماری
هنر  و  معماري       انسان موجوديست داراي تفكر، او به دنبال ابزاريست كه احساسات و...
ادامه مطلب ...

نقشه های مطالعاتی و اجرایی پروژه های مهم فرهنگی ایران و جهان

کتاب های معتبر علمی در خصوص طراحی فضاهای فرهنگی

IMAGE کتاب طراحی فضای فرهنگی در ایران و جهان
عنوان:  طراحی فضاهای فرهنگی در ایران و جهان (اصول و مبانی معماری و طراحی داخلی)...
ادامه مطلب ...

پروژه های فرهنگی شاخص ایران و جهان

IMAGE خانه گویُم علیرضا تغابنی برنده جایزه فستیوال جهانی معماری WAF
درباره معماری خانه گویم در این پروژه این سوال مطرح شد که ساختار طاق و قوسی چگونه می...
ادامه مطلب ...
IMAGE طراحی موزه و مرکز دانش علوم اسلامی
طراحی موزه و مرکز دانش علوم اسلامی، نمایانگر عصر طلایی دوران اسلام بوده، و جهت...
ادامه مطلب ...
IMAGE فرهنگسرای خاوران
      فرهنگسرای‌ خاوران بزرگ‌ترین مرکز فرهنگی کشور محسوب می‌شود. این فرهنگسرا‌...
ادامه مطلب ...
IMAGE موزه هنرهای معاصر تهران
موزه هنرهای معاصر تهران یکی از سرشناس‌ترین موزه‌های ایران است. این موزه در سال...
ادامه مطلب ...
IMAGE کتابخانه مرکزی فنلاند
طراحی کتابخانه مرکزی فنلاند در یکی از نقاط مهم شهر هلسینکی، حُسن ختامی بر تکمیل...
ادامه مطلب ...

مشاوره پایان نامه معماری

برای ثبت درخواست مشاوره در خصوص انجام پایان نامه از دو روش زیر استفاده نمایید.

تماس با شماره همراه : 09143636506 تلفکس 04432235605

آیدی تلگرام : Yadolahabbasi@

این سایت طبق قوانین جمهوری اسلامی ایران ، قوانین جرایم اینترنتی و مجموعه قوانین و مقررات تجارت الکترونیک فعالیت میکند.

خدمات و محتوای عرضه شده توسط این سایت جهت استفاده در این سایت تولید میشوند. هرگونه سو استفاده از اطلاعات ، متن ها ، طرح ها ، عکس ها و ...

از این سایت پیگرد قانونی دارد و هیچ فرد حقیقی یا حقوقی اجازه سوء استفاده از مطالب این سایت را ندارد.