شناخت و تعریف موزه

      ریشه کلمه موزه را فرانسویان از لغت یونانی گرفته­ اند. موزه نام تپه­ای بوده است که در آن عبادتگاهی برای موز­ها، که 9 الهه هنر و صنعت بودند، ساخته شده بود. در قرون وسطی موزه، به مکانی گفته می­شود که در آن مجموعه­هایی از اشیاء کمیاب و جالب تاریخ طبیعی یا هنری ادوار گذشته را به نمایش در می­آوردند. حاکمیت کلیسا موجب گشت که موزه مکان جمع آوری اشیاء متبرک و مذهبی گردد.

       در عصر حاضر، موزه موسسه­ای است دائمی و بدون هدف مادی که درهای آن به روی همگان گشوده است و در خدمت جامعه و پیشرفت آن فعالیت می­کند­. موزه در ساده­ترین شکل تعریف، عبارت است از بنایی جهت گردآوری مجموعهای از اشیاء به منظور تحقیق و بررسی و بهره­گیری. موزه یک واحد تحقیقاتی، فرهنگی، هنری و آموزشی است که میراث­های کشور در آن به شیوه علمی و فنی، نگهداری، مطالعه و معرفی می­شوند.

تعاریف دیگری نیز در خصوص موزه­ها بیان شده است.

  • موزه­ها به عنوان موسساتی که در جوامع نوین وظیفه یافته ­اند اشیائی را که بخاطر ارزش فرهنگی­شان گرامی داشته شوند تا سرحد امکان از ویرانی و زوال مصون بدارند­، شناخته شده­اند. موزه­ها در قبال این اشیاء همان نقش را ایفا می کنند که کتابخانه­ها در برابر کتب و بایگانی­ها در قبال اسناد رسمی­، جامعه این اشیاء را نه بخاطر احتکار­، بلکه به منظور بهره­گیری از آن­ها محفوظ می­دارد­.
    • موزه یک واحد تحقیقاتی، فرهنگی و هنری و آموزشی است که میراث فرهنگی هر کشور در آن به شیوه علمی و فنی، نگاهداری، مطالعه و معرفی می­شود.
    • موزه­ها در واقع گذرگاه هایی هستند که آثار گذشتگان را برای آیندگان حفظ می­کنند و شیوه زندگی، آداب و رسوم و اخلاق و احوال مردم گذشته را با یکدیگر می­سنجند و به تعبیر دیگر موزه­ها آئینه فرهنگ­های گوناگون گذشته و تبلور رسوم و سنت­ها و نمایشگر میراث فرهنگی ملت­های مختلف از زمان­های دور تا عصر حاضرند. موزه علاوه بر نگهداری اشیاء هویت آن­ها را نیز شناسایی می­کند و این سرآغاز شناخت یک شئی و برقراری ارتباط با آن است­. موزه مجموعه را چنان در معرض نمایش قرار می­دهد که بازدید کننده علاوه بر تفرج خاطر به سوی بهره­گیری علمی نیز هدایت شود.
    • موزه، نمایشگاه آثار و محلی برای دیدن میراث فرهنگی یک کشور است با رویکردی باستان شناسانه از زمان­، مکان­، انسان و هر موضوع دیگری که می­تواند باشد­. به عبارتی دیگر موزه، جایگاه حضور آدمی در حقیقت از راه معرفت آثار است.

     اهداف موزه

    • نگهداري آثار گذشتگان و نمايش و انتقال آن­ها به آيندگان
    • ارزيابي و قياس ميان پديدارهاي تاريخي، عملي، فني، صنعتي و هنري گذشته و حال
    • ايجاد و تقويت تفاهم، ميان ملل و اقوام
    • شناخت و نمايش سهم اقوال و ملل، در فرهنگ و تمدن جهاني
    • اعتلاء و بهبود ميزان دانش محصلان، دانشجويان، پژوهشگران و ... 
    • جلوگيري از انهدام فرهنگ بومي و ايجاد سدي در برابر فرهنگ­هاي نامأنوس

        طراحی موزه، با طراحی یک نمایشگاه یا آتلیۀ نمایشی تفاوت­های بارز دارد. یک نمایشگاه یا آتلیۀ هنری، فضایی است که، برای نمایش موقت برخی از آثار مادی یا معنوی اختصاص می­یابد؛ عموماً این آثار برای مدت زمان محدودی پتانسیل نمایش دارند و پس از طی دورۀ خود، جذابیت کمتری از خود بروز می­دهند. اصولاً نوع تفکر در یک نمایشگاه، موقتی است و هدف آن کاملاً بارز است.

         در صورتیکه برای یک موزه، اندیشه­های درازمدتی وجود دارد. عموما علاوه بر اهداف اقتصادی غیر مستقیم، اهداف خاص فرهنگی، تاریخی، سیاسی آن را حمایت می­کند. چه بسیار از موزه­ها طراحی و راه اندازی می­گردند تا نگرش جامعه به موضوعی خاص را تعدیل، تغییر یا تقویت نمایند و یا حتی باعث فراموشی باورهایی غیرمنصفانه در سطح عموم مردم و به خصوص اندیشمندان و روشنفکران گردند. فارغ از قضاوت­های تاریخی و سیاسی، یکی از بارزترین نمونه­ها برای این گونه عملکرد یک موزه، در نگاهی به موزه­های جنگ در کشورهای کوچک اروپایی عیان است.

     نقش اجتماعی موزه ها

          موزه در درجه اول در خدمت جامعه خود است این جامعه می­تواند جامعه جهانی باشد مانند بازدید کنندگان موزه­های واقع در شهرهای بزرگ پایتخت­های فرهنگی و مراکز جهانگردی یا جامعه­ای بزرگ چون شهروندان یک کشور .

         عملکرد موزه  بیش از هر نکته بازتاب آرمان­ها و اندیشه­های انسان محیط فرهنگی و اجتماعی­، کارها و خلاقیت­های پایان ناپذیر او در گذشته و حال است­. موزه مطالب خود را به زبان خاص بیان می­کند­، وسیله بیان او زبان اشیاء واقعی است از همین رو دارای قدرت نفوذ گسترده می­باشد­. بازدید کننده محروم از نعمت خواندن و نوشتن با این زبان خاص به آسانی ارتباط برقرار می­کند زبان خاص موزه دریچه­ای از جهان سه بعدی را به روی بازدید کننده باسواد باز می­کنند­، بویژه آن گروه از باسوادانی که از ادراک نوشتار­، تصویر­، نقشه و عکس اشباع و خسته شده­اند­. این دریچه ممکن است کوچک و دیدگاهی از طریق یک میکروسکوپ الکترونیکی موزه­های علوم طبیعی به سوی جهان ذره بینی باشد یا آنکه تلسکوپ موزه فضایی باشد که بازدید کننده را به فضای لایتناهی هدایت می­کند یا آنکه دریچه­ای وسیع به سوی سرزمین­ها و اقوام ناشناخته و یا گذشته­های دوردست باشد .

     نقش فرهنگی

         نقش حیاتی موزه­ها در جوامع بشری نقشی بدیع­، ماندگار و مروج نابترین پدیده­های فرهنگی است­. موزه­ها از معدود مراکز حافظ یادگاران نسل گذشته و در حقیقت فرزندان هنر و تاریخ هستند و هر یک از این اشیاء در عین بی زبانی به هزار زبان سخن می­گویند زیرا اسناد معتبری از هنر­، فرهنگ و تاریخ را ارائه می­دهند­.

         موزه بنایست که در آنجا صرفا آثار تاریخی و باستانی به نمایش در نمی­آید­، بلکه تمامی نمایشگاه­های هنری­، علمی­، جانوری­، پزشکی­، نگارخانه­ها­، کتابخانه­ها ­و آرشیو­ها و بیشتر بناهای تاریخی به نوعی موزه هستند. هر شئی و اثر به نمایش گذاشته شده در موزه یا نمایشگاه زبان حالی دارد و با بیننده اش ارتباط برقرار می­کند. با تعمق و تفکر می­توان زبان حال این آثار را دریافت و از دیدگاه­های مختلف آن را بررسی نمود.

         یکی از مهمترین وظایف یک موزه برقرار کردن ارتباط فرهنگی بازدید کننده با شئی به نمایش درآمده است. در حقیقت باید کوشید تا همان ارتباط و حسی را که بین خالق یک اثر و خود وجود داشته به نوعی دیگر به بازدید کنندگان منتقل نمود که این امری دور از دسترس نیست. در انگلستان رسم  بر این است که اگر مدرسه و یا هر مرکز آموزشی دیگر ، زمانی را به تدریس هنر اختصاص ندهد موزه ها این کمبود را جبران می­کنند.

    عده ای از کارشناسان، تاسیس موزه­های ویژه کودکان را که از جذابیتی بیشتری برخوردار است­، توصیه می­کنند. موزه­ها روزانه بازدید کنندگان زیادی در سنین مختلف با فرهنگ­های گوناگون دارند­. اگر در موزه­ها راهنمایی مناسب جهت شناخت ارزش تاریخی و هنری هر شئی بر بیننده مشخص شود، یک شئی سفالی ساده مربوط به هزاره اول پیش از میلاد همانند یک تابلوی نقاشی معاصر جذاب و پر بیننده خواهد شد.

         باید یک وابستگی و دلدادگی فرهنگی بین اشیاء و بازدید کنندگان بوجود آورد و موزه را مانند یک مجتمع آموزشی و پژوهشی مورد استفاده همگان قرار داد. آموزش از طریق اشیاء تنها بیننده را به سوی خود جذب نمی­کند، بلکه هدفی بالاتر دارد و آن بالاتر بردن سطح آگاهی و دانش بازدید کنندگان است­. در سایه همین آگاهی است که غارتگران اموال فرهنگی کمتر موفق خواهند شد آثار ما را به یغما ببرند.

         باید فرهنگ آموزش موزه­ها را گسترش داد و پهنه گسترده­ای را برای این کار در نظر گرفت­. رسانه­های گروهی و وسایل ارتباط جمعی را تشویق به معرفی ارزش تاریخی این آثار کرد و با پخش برنامه­های مختلف آموزشی به آگاهی مردم افزود­. با ایجاد امکانات رفاهی­، تفریحی در کنار موزه­ها از جمله تالار سخنرانی­، سینما­، تئاتر­، بوستان ، شهر بازی و ... مردم را به سمت موزه کشاند­.

         ارتباط فرهنگی میان موزه­ها می­تواند یکی از مهمترین راه­هایی باشد که به بررسی و شناخت فرهنگ­ها پرداخته و موزه­ها را از سکون و رکود بیرون آورد و پر بار کند­. چه خوب است هر از گاهی آثار موزه­های مختلف کشور نزد یکدیگر به امانت گذارده شود و این کار آنقدر ادامه یابد که به صورت چرخه تبادلات فرهنگی موزه­ها درآید­.

         برای نیل به دیگر اهداف موزه­ها می­توان کلاس­های آموزشی و مرتبط و درخور نوع موزه­ها برگزار نمود مثلا در کنار موزه­های هنرهای تزئینی کلاس­های تذهیب­ و کتابت و برای موزه­های تاریخی و باستان شناسی کلاس­های سفالگری و موزه فرش­، کلاس قالیبافی و ... دایر نمود­.

     4-2-5)  بخش­های مختلف موزه

    • تالار ورودي يا لابي                                             - گالري­ها يا تالار­هاي نمايش آثار
    • کتابخانه                  - چايخانه يا کافه تريا
    • انبار آثار               - بخش اداري
    • آمفي تئاتر          - بخش آموزشي­ و پژوهشی

     بخش نمایشگاهی

         فضاي نمايشگاه بخش مهمي در اين مجموعه به شمار مي‌رود كه خصوصيات آن بر مجموعه تاثيرمي­گذارد. تجربه فرد از فضاي سه بعدي نمايشگاه نتيجه يك ادراك سريع است. اين ادراك در محيطي با ساختار روشن، آسان‌تر و با خستگي كمتر به دست مي‌آيد تا در فضائي كه تركيب ضعيف و ناخوانايي دارد.

         نمايشگاه نوع خاصي از فضا است كه در آن علاوه بر رابطه انسان و فضا­، يك رابطه پيچيده بين فضا و شيء وجود دارد. در قسمت­هايي از نمايشگاه كه داراي مجموعه­هاي نمايشي ثابت است. معماري را مي­توان تا حد امكان با اشياء تطبيق داد ولي در قسمت­هاي قابل انعطاف، اين امر فقط از طريق تزئينات و تمهيدات فراوان عملي است.

     بخش پژوهشی

         این بخش دارای دو زیر مجموعه پژوهشی و آموزشی می­باشد­. قسمت پژوهشی شامل عملکردهایی نظیر آمفی تئاتر­، کتابخانه و مرکز اسناد­، سایت کامپیوتر­، سالن کنفرانس و تاسیسات فنی و سرویس­های بهداشتی می­باشد­. قسمت آموزشی عملکردهایی نظیر کلاس­های تئوری آموزش هنر آتیله­های هنری و آرشیو­ها­، سرویس­های بهداشتی­، اتاق اساتید را شامل می­شود­.

    حوزه نگهداری آثار

    شامل دو زیر مجموعه مرمتی و حفاظتی می­باشد و قسمت مرمتی شامل آزمایشگاه می­گردد و کارگاه مرمت و خدمات فنی می­باشد­. قسمت حفاظتی شامل انبار نگهداری آثار­، تاسیسات فنی و بخش کنترل ایمنی می­باشد­.

    حوزه اداری

    این بخش شامل عملکردهایی نظیر دفتر مدیر موزه­، اتاق منشی­، اتاق مراقبین و نگهبانان بایگانی و آرشیو اسناد ، نمازخانه و

    سرویس­های بهداشتی­، روابط عمومی و ... می­باشد­. درهای ورودی موزه باید به حدی باشد که محافظت و کنترل آن­ها برای نگهبانان آسان و میسر باشد­. وضع مطلوب آن است که موزه فقط یک در ورودی عمومی اصلی و وسیع داشته باشد و توسط چراغ یا علامت­های دیگر کاملا مشخص باشد­. این در باید به سرسرا و یا اتاق ورودی موزه منتهی شود­. در این اتاق یا سرسرا بخش فروش بلیط­، میز اطلاعات و فروش انتشارات قرار دارد­. در و یا درهای ورودی موزه باید از نظر تزئینات ساده و با سبک معماری بومی و معمول در جامعه هماهنگ باشد­، همچنین اندازه آن­ها باید چنان باشد که تعداد زیادی از افراد در یک لحظه بتوانند به آسانی از آن­ها عبور کنند­.

    اتاق ورودی موزه باید به گونه­ای ساخته و تزئین شود که نظر مردم را جلب نماید و معرف موزه نیز باشد­؛ زیرا این اتاق نخستین بخش موزه است که بازدید کننده به آن وارد می­شود­. محوطه­ء ورودی نباید آنقدر وسیع باشد که آنقدر که بازدید کننده در آنجا احساس غریبی و گم شدن نماید و از سوی دیگر باید آنقدر وسعت داشته باشد که، بازدید کننده براحتی در آن گرد آمده­، از آنجا به سوی تالارهای نمایش حرکت کنند­. این محوطه را نباید از میز و صندلی و دیگر وسایل انباشته کرد­، فقط چند صندلی کافی است­. نقشه دیواری راهنمای موزه نیز باید در این قسمت نصب شود­.

    جزوه­های راهنمای موزه را نیز می­توان بر روی میزهای کوچک در این محل قرارداد­. ساعت دیواری­، تلفن عمومی حتی صندوق پست نیز از وسایل ضروری این محوطه است­. مطلوب­ترین و مناسب­ترین رابطه بین محوطه ورودی و تالارهای نمایش را می­توان توسط دو در به دو طرف ساختمان که در آن­ها تالارهای نمایش واقع شده باشند برقرار کرد­. وجود این دو در­، تردد در تالارها و نظارت بر آن­ها را آسان می­سازد­. در موزه­هایی که ورود و خروج به وسیله دستگاه­های الکترونیکی کنترل می­شود این وسایل را می­توان در محوطه که دو در اصلی تالارها از آن منشعب می­شوند تعبیه نمود­.

    فرهیخته گرامی، در صورت تمایل به  کسب اطلاعات بیشتر ، نسبت به تهیه کتاب طراحی فضاهای فرهنگی اقدام نمایید.

ضوابط فنی پروژه های فرهنگی

IMAGE طراحی سینما
  الکتریک سینما (Electric Cinema, London, England)  سينما       ایران از جوانترین کشورهای دنیاست....
ادامه مطلب ...
IMAGE طراحی مجتمع فرهنگی و هنری
 فرهنگسراها با فعاليت­هاي متنوع­، جهت ارتقاء سطح دانش فرهنگي مردم­،توسعه...
ادامه مطلب ...
IMAGE طراحی موزه
شناخت و تعریف موزه       ریشه کلمه موزه را فرانسویان از لغت یونانی گرفته­ اند....
ادامه مطلب ...

سرانه فضاهای فرهنگی

IMAGE سرانه فضاهای فرهنگی کشور
       هر گونه هزینه در خصوص فضاهای فرهنگی بهترین راهکار برای مقابله با آسیب­های...
ادامه مطلب ...

مجله ها و نشریه های معماری معتبر جهان

مبانی نظری معماری ایرانی ، اسلامی

تکنولوژی و فرهنگی
تکنولوژی و فرهنگ فرهنگ مادی هر جامعه شامل مجموعه­ای از دست آوردهای مادی یا...
ادامه مطلب ...
IMAGE فرهنگ عمومی
تعريف فرهنگ culture      فرهنگ واژه ايست فارسي و مركب از دو جزء “ فر“ و “ هنگ“ است....
ادامه مطلب ...
IMAGE فرهنگ و معماری
عینیت بخشیدن به فرهنگ از طریق نماد یکی از ساز و کارهای درونی فرهنگ­، فرایند عینیت...
ادامه مطلب ...
IMAGE فرهنگ و هنر
      هنر فعاليتي انساني است. فعاليتي آگاهانه با علامت­ها و مشخصه­هاي ظاهري و...
ادامه مطلب ...
IMAGE موسیقی
        توضیح در خصوص رابطه موسیقی و معماری را با چند سوال در این خصوص شروع...
ادامه مطلب ...
IMAGE هنر و معماری
هنر  و  معماري       انسان موجوديست داراي تفكر، او به دنبال ابزاريست كه احساسات و...
ادامه مطلب ...

نقشه های مطالعاتی و اجرایی پروژه های مهم فرهنگی ایران و جهان

کتاب های معتبر علمی در خصوص طراحی فضاهای فرهنگی

IMAGE کتاب طراحی فضای فرهنگی در ایران و جهان
عنوان:  طراحی فضاهای فرهنگی در ایران و جهان (اصول و مبانی معماری و طراحی داخلی)...
ادامه مطلب ...

پروژه های فرهنگی شاخص ایران و جهان

IMAGE خانه گویُم علیرضا تغابنی برنده جایزه فستیوال جهانی معماری WAF
درباره معماری خانه گویم در این پروژه این سوال مطرح شد که ساختار طاق و قوسی چگونه می...
ادامه مطلب ...
IMAGE طراحی موزه و مرکز دانش علوم اسلامی
طراحی موزه و مرکز دانش علوم اسلامی، نمایانگر عصر طلایی دوران اسلام بوده، و جهت...
ادامه مطلب ...
IMAGE فرهنگسرای خاوران
      فرهنگسرای‌ خاوران بزرگ‌ترین مرکز فرهنگی کشور محسوب می‌شود. این فرهنگسرا‌...
ادامه مطلب ...
IMAGE موزه هنرهای معاصر تهران
موزه هنرهای معاصر تهران یکی از سرشناس‌ترین موزه‌های ایران است. این موزه در سال...
ادامه مطلب ...
IMAGE کتابخانه مرکزی فنلاند
طراحی کتابخانه مرکزی فنلاند در یکی از نقاط مهم شهر هلسینکی، حُسن ختامی بر تکمیل...
ادامه مطلب ...

مشاوره پایان نامه معماری

برای ثبت درخواست مشاوره در خصوص انجام پایان نامه از دو روش زیر استفاده نمایید.

تماس با شماره همراه : 09143636506 تلفکس 04432235605

آیدی تلگرام : Yadolahabbasi@

این سایت طبق قوانین جمهوری اسلامی ایران ، قوانین جرایم اینترنتی و مجموعه قوانین و مقررات تجارت الکترونیک فعالیت میکند.

خدمات و محتوای عرضه شده توسط این سایت جهت استفاده در این سایت تولید میشوند. هرگونه سو استفاده از اطلاعات ، متن ها ، طرح ها ، عکس ها و ...

از این سایت پیگرد قانونی دارد و هیچ فرد حقیقی یا حقوقی اجازه سوء استفاده از مطالب این سایت را ندارد.